Cà gai leo từ lâu đã được biết đến là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền, đặc biệt nổi bật với công dụng hỗ trợ điều trị các bệnh về gan. Loài cây này có nhiều tên gọi khác nhau như cà gai dây, cà vạnh, cà bò và phân bố rộng rãi tại các tỉnh miền Bắc và miền Trung Việt Nam. Với những dược tính nổi bật, cà gai leo ngày càng được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trong y học hiện đại. Vậy loại thảo dược này mang lại những lợi ích gì và cách sử dụng ra sao? Hãy cùng Dược Phẩm Tâm An đi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Cây Cà Gai Leo là gì ?
Cà gai leo là một loại cây thân leo, có nhiều cành nhánh, thường phát triển với chiều dài trung bình từ 60 – 100 cm. Lá của cây mọc so le, có màu xanh, hình trứng hoặc thuôn dài. Mặt dưới lá có lớp lông mềm màu trắng, trong khi mặt trên lại có gai. Cây nở hoa từ tháng 4 đến tháng 9, sau đó kết quả từ tháng 9 đến tháng 12.
Quả cà gai leo có dạng mọng, hình cầu, đường kính từ 7 – 9 mm, khi chín có màu đỏ bóng. Hạt bên trong có màu vàng nhạt, hình thận dẹt, kích thước khoảng 3 x 2 mm. Với những giống cây có nhiều gai, cành thường xòe rộng hơn.
Công Dụng Của Cây Cà Gai Leo Đối Với Sức Khỏe
Cà gai leo là một loại dược liệu quen thuộc, được trồng phổ biến ở miền Bắc và miền Trung Việt Nam. Sau khi thu hái, cây được làm sạch, thái nhỏ và phơi khô để dùng làm thuốc. Dạng khô của cà gai leo có thể sắc nước uống hoặc chế biến thành cao dược liệu, mang lại nhiều lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe.
-
Hỗ Trợ Điều Trị Bệnh Gan
Viêm gan vi rút: Cà gai leo chứa glycoalcaloid, một hoạt chất giúp tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ điều trị viêm gan B hiệu quả. Nhiều nghiên cứu lâm sàng đã cho thấy, sau 2 tháng sử dụng, các triệu chứng như vàng da, chán ăn, mệt mỏi và men gan đều được cải thiện đáng kể.
Xơ gan: Cà gai leo có khả năng làm chậm quá trình xơ gan, giúp bảo vệ gan trước sự tấn công của độc tố, nhờ các hoạt chất có tác dụng ức chế sự hình thành mô xơ trong gan.
Giải độc gan, hạ men gan: Giúp bảo vệ tế bào gan, hạn chế tác động của các chất độc hại và hỗ trợ giảm men gan cao.
-
Hỗ Trợ Hệ Hô Hấp
Chữa ho gà: Thành phần alkaloid, flavonoid trong cà gai leo có tính kháng khuẩn, chống viêm, giúp làm dịu cơn ho và hỗ trợ điều trị ho gà.
Chữa hen suyễn: Dịch chiết từ cà gai leo giúp ổn định tế bào mast – yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát co thắt đường thở, giúp hỗ trợ điều trị hen phế quản hiệu quả.
-
Tăng Cường Hệ Miễn Dịch, Chống Oxy Hóa
Chống oxy hóa: Cà gai leo có tác dụng chống lại các gốc tự do, giảm tổn thương tế bào do oxy hóa gây ra, đặc biệt là ở gan.
Ức chế tế bào ung thư: Một số nghiên cứu đã chứng minh dịch chiết từ cà gai leo có khả năng ức chế tế bào ung thư gan và ung thư cổ tử cung, góp phần ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư do vi rút.
-
Hỗ Trợ Điều Trị Cảm Cúm
Nhờ tính kháng khuẩn, kháng viêm mạnh, cà gai leo giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ điều trị cảm cúm hiệu quả.
-
Giảm Đau Nhức Xương Khớp
Theo Đông y, cà gai leo có vị hơi the, tính ấm, giúp giảm đau nhức xương khớp nhờ vào các hoạt chất thuộc nhóm alkaloid có tính chống viêm nhẹ.
Bài Thuốc Dân Gian Từ Cà Gai Leo – Dược Liệu Quý Trong Đông Y
- Nguyên liệu: 30g cà gai leo, 10g cây dừa cạn, 10g cây chó đẻ răng cưa.
- Cách dùng: Rang thơm nguyên liệu, sắc uống mỗi ngày một thang.
- Nguyên liệu: 10g cà gai leo, 10g dây gấm, 10g thổ phục linh, 10g kê huyết đằng, 10g lá lốt.
- Cách dùng: Rang thơm, sắc nước uống hàng ngày trong khoảng 10 – 30 ngày để đạt hiệu quả tốt nhất.
- Nguyên liệu: 10g cà gai leo, 10g thiên môn, 10g mạch môn.
- Cách dùng: Sắc lấy nước uống, chia làm 3 lần trong ngày.
- Nguyên liệu: 16 – 20g rễ hoặc thân, lá cà gai leo.
- Cách dùng: Sắc uống mỗi ngày để tăng sức đề kháng và giảm triệu chứng bệnh.
- Nguyên liệu: 50g cà gai leo khô.
- Cách dùng: Hãm với nước sôi, uống nhiều lần đến khi tỉnh táo.
- Nguyên liệu: 15g rễ hoặc thân, lá cà gai leo, 30g lá chanh.
- Cách dùng: Sắc nước uống hai lần mỗi ngày, duy trì từ 5 – 7 ngày, uống khi còn ấm.
- Nguyên liệu: 35g rễ hoặc thân cà gai leo.
- Cách dùng: Sắc với 1 lít nước, chia thành 3 lần uống trong ngày.
Lưu ý: Các bài thuốc từ cà gai leo tuy có nguồn gốc tự nhiên nhưng vẫn cần được sử dụng đúng cách. Nếu có bệnh lý nền hoặc đang điều trị theo phác đồ y tế, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
>>>> Cây chè đắng Cao Bằng và các tác dụng thần kỳ trong chữa bệnh
Một số chú ý khi sử dụng cây Cà Gai Leo
Việc sử dụng cà gai leo để hỗ trợ sức khỏe gan mang lại nhiều lợi ích, nhưng nếu dược liệu không đảm bảo chất lượng, không chỉ làm mất đi công dụng vốn có mà còn có thể gây ngộ độc, tạo áp lực lên gan, khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, để đảm bảo an toàn, người dùng nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng.
Trong số các loại thảo dược có tác dụng bảo vệ và cải thiện chức năng gan, cà gai leo được đánh giá là một trong những vị thuốc hàng đầu. Từ xa xưa, ông cha ta đã biết tận dụng rễ và thân của cây này để hỗ trợ điều trị các bệnh lý về gan, gan yếu, mẩn ngứa. Ngoài ra, cà gai leo còn được sử dụng như một phương pháp giải độc, thanh lọc cơ thể.
Người xưa thường phơi khô rễ và thân cà gai leo, sau đó sắc nước uống để hỗ trợ điều trị vàng da, chướng bụng, mệt mỏi, say rượu. Với những lợi ích quý báu này, cà gai leo trở thành lựa chọn phổ biến trong dân gian. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tốt nhất, người dùng cần lựa chọn nguồn dược liệu sạch, chất lượng cao và sử dụng theo hướng dẫn phù hợp.
>>> Củ tam thất: Vị thuốc quý không kém nhân sâm của đồng bào Tây Bắc